اختلال شخصیت اجتنابی

اختلال شخصیت اجتنابی

اختلال شخصیت اجتنابی یا دوری‌گزین، مربوط به افرادی است که الگویی از پرهیز اجتماعی، احساسات بی‌لیاقتی، حساسیت شدید به ارزیابی منفی و اجتناب از تعامل اجتماعی با وجود میل شدید به نزدیکی با دیگران از خود بروز می‌دهند.

از فعالیت‌های گروهی دوری می‌کنی؟
 به نظرات منفی و انتقادات دیگران احساس خیلی بد داری؟
اعتمادبه‌نفس نداری و همیشه خودت رو دست‌کم می‌گیری؟
فکر می‌کنی از نظر دیگران فردی بی‌لیاقت و بی‌عرضه هستی؟
به‌تنهایی توانایی تصمیم‌گیری شخصی نداری؛ چون از خجالت‌زده‌شدن می‌ترسی؟

اختلال شخصیت اجتنابی
افراد اجتنابی خجالتی بوده و از ترس مسخره‌شدن یا خجالت‌کشیدن، دربارۀ خود هیچ حرفی نمی‌زنند. این اشخاص در اجتماع ممکن است از صحبت‌کردن در جمع به‌خاطر تُپُق‌زدن، خجالت‌کشیدن، لکنت‌زبان یا دستپاچه‌شدن بترسند؛ درعین‌حال، احساس خودکم‌بینی شدید دارند و این مسئله باعث ترس از برقراری رابطۀ عاطفی و اجتماعی آن‌ها با دیگران می‌شود. آن‌ها زمانی می‌توانند با دیگران ارتباط برقرار کنند که به این نتیجه رسیده باشند بدون قید و شرط مقبول هستند.
عزت‌نفس این افراد بسیار کم است و خود را بی‌عرضه می‌دانند. به انتقاد بسیار حساس‌اند، بسیار محافظه‌کارند و به‌سادگی به دیگران اعتماد نمی‌کنند. می‌ترسند و سعی می‌کنند از هر موضوع مشکوکی فاصله بگیرند و در زندگی خود، حاضر به انجام کارهای ریسک‌پذیر نیستند.
این افراد حتی پیشنهاد‌های ارتقای رتبه و ترفیع شغلی را نیز نمی‌پذیرند، مگر اینکه مطمئن شوند همۀ افراد با ترفیع آنها موافق‌اند. فرد مبتلا در شرایطی سخت و ناراحت‌کننده است؛ چون از یک سو خواهان مراوده است و از طرف دیگر، نمی‌تواند به‌راحتی با مردم ارتباط برقرار کند. صاحب‌نظران یکی از ویژگی‌های بارز در این اختلال را چنین اظهار می‌کنند: «فرد از فعالیت‌های شغلی و حرفه‌ای که مستلزم تماس‌های بین‌فردی فراوان است، از ترس انتقاد، تأییدنشدن یا طردشدن، اجتناب می‌کند.»
 

اختلال شخصیت اجتنابی در برابر سبک آن

این اختلال شخصیتی را می‌توان روی پیوستاری فرض کرد که از سالم تا نابهنجار تفاوت می‌کند. در این پیوستار، سبک شخصیت اجتنابی در انتهای سالم آن و اختلال شخصیت اجتنابی در انتهای ناسالم آن قرار می‌گیرد.

ویژگی‌های سبک شخصیت اجتنابی

با عادت‌‌ها، تکرار و روزمرگی راحت است؛ شناخته‌‌ها را به ناشناخته‌‌ها ترجیح می‌دهد.
با خانواده یا چند دوست نزدیک ارتباط دارد؛ دوست دارد جزء خانواده باشد.
دربارۀ اینکه دیگران چه فکر می‌کنند حساس و نگران است، گرایش به خودهوشیاری دارد.
در ارتباط با دیگران بسیار رُک و آزاداندیش است.
دوست دارد روابطی مرزبندی‌شده و خودمحدودکننده داشته باشد و فاصلۀ خود را با دیگران حفظ کند.
گرایش به کنجکاوی دارد و می‌تواند توجه زیادی روی یک تکلیف یا سرگرمی داشته باشد؛ اما به‌ندرت در رفتارهای کنارآمدن ضدهراس درگیر می‌شود.


ویژگی‌های اختلال شخصیت اجتنابی

از نظر رفتاری

از نظر رفتاری، این شخصیت با کنارکشیدن از اجتماع، خجالتی‌بودن، بی‌اعتمادی و نجوش‌بودن مشخص می‌شود. رفتار و گفتار فرد کنترل‌شده است و به نظر می‌رسد که این افراد اغلب نگران و ناراحت هستند.

از نظر روابط با ‌دیگران

 از لحاظ روابط با دیگران، شخصیت‌های اجتنابی در برابر طردشدن بسیار حساس هستند؛ با وجود اینکه دوست دارند با دیگران ارتباط برقرار کنند. از طرف دیگر، فاصلۀ خود را با دیگران حفظ می‌کنند و پیش از آنکه به دیگران اجازه دهند، تأیید بدون قید و شرط آنان را می‌طلبند. با حفظ حالت دفاعی، دیگران را آزمایش می‌کنند تا بفهمند به چه کسی می‌توان اعتماد کرد و او را دوست داشت.

از نظر ذهنی یا تفکر

از نظر تفکر، شخصیت‌های اجتنابی را می‌توان به لحاظ ادراکی، هشیار و گوش‌به‌زنگ توصیف کرد؛ یعنی آن¬ها محیط را بررسی می‌کنند و قرینه‌‌های تهدید یا پذیرش را جست‌وجو می‌کنند. افکار آن¬ها به دلیل حساسیت بیش از اندازه مختل می‌شود و معمولاً عزت‌نفس این افراد کم است؛ چون موفقیت‌‌ها و پیشرفت خود را کم‌ارزش جلوه می‌دهند و بیشتر به کمبود‌ها و نقص‌هایشان تأکید و توجه می‌کنند.

از نظر عاطفی

از نظر هیجانی یا عاطفی، این شخصیت‌ها با ویژگی خجالتی و مضطرب‌بودن تشخیص داده می‌شوند؛ زیرا این افراد کمتر می‌توانند تأیید بدون قید و شرط دیگران را کسب کنند. بیشتر مواقع احساس غمگینی، تنهایی و تنش دارند. در زمانی که نگران و پریشان می‌شوند، احساس پوچی می‌کنند.

از نظر دلبستگی

افرادی که دربارۀ خود نظر منفی و دربارۀ دیگران نظری بین مثبت و منفی دارند، سبک دلبستگی را به معرض نمایش می‌گذارند که ترکیبی از سبک دل‌مشغولی و هراسان‌بودن است. اجتناب آنها مبتنی بر دوست‌داشته‌شدن و پذیرفته‌شدن از طرف دیگران است و هم‌زمان ترس از طردشدن و ترک‌شدن دارند.

اختلال شخصیت اجتنابی

مقایسه اختلال شخصیت اجتنابی با سایر اختلال‌ها

اختلال شخصیت اجتنابی، اغلب با سایر اختلال‌های شخصیت مثل اختلال شخصیت وابسته و اسکیزوئید وجه افتراق دارد. برخلاف بیماران مبتلا به اختلال شخصیت اسکیزوئید که خودشان دوست دارند تنها بمانند و از تنهایی خود رضایت دارند، بیماران دچار اختلال شخصیت اجتنابی به‌شدت تمایل به روابط اجتماعی دارند؛ اما مهارت این کار را ندارند. دو اختلال شخصیت اجتنابی و وابسته، به هم شباهت دارند و فرض بر این است که بیمار مبتلا به اختلال شخصیت وابسته، ترس بیشتری از طردشدن دارد؛ اما در عمل ممکن است تصویر بالینی این دو تفکیک‌پذیر نباشد.

درمان اختلال شخصیت اجتنابی

درمان‌های اختلال شخصیت اجتنابی مثل سایر اختلالات شخصیت، نیاز به متخصص دارد تا برنامۀ درمانی مناسبی را برای این فراد در نظر بگیرد. درمان این اختلال به شیوه‌های متفاوتی صورت می‌گیرد؛ اما بیشتر شامل صحبت‌درمانی است. اگر شرایطی مانند اضطراب و افسردگی تشخیص داده شود، ممکن است از دارودرمانی استفاده شود. این اختلال ممکن است با سایر اختلال‌ها به‌وجودآید. در این مواقع، درمان‌های مناسب هر مشخصه به‌کارمی‌رود.

بعضی از عواملی که با اختلال شخصیت اجتنابی ایجاد می‌شود، عبارت‌اند از: 
فوبیای اجتماعی که فرد در موقعیت‌های اجتماعی، به‌شدت احساس نگرانی و خودهوشیاری می‌کند.
اختلال شخصیت وابسته که در این باره برای گرفتن تصمیم‌های خود بسیار به دیگران وابسته است.
اختلال شخصیت مرزی که فرد در زمینه‌های بسیاری مانند روابط اجتماعی، وضعیت روحی و رفتاری دچار مشکل است.


ممکن است روان‌درمانی نیز برای این اختلال سودمند باشد. روان‌درمانی این بیماران مشروط به آن است که ابتدا ائتلافی محکم و رابطه‌ای همراه با اعتماد با آنها ایجاد شود. درمانگر باید در برابر ترس‌های آنها به‌ویژه ترس از طردشدن، موضعی پذیرا داشته باشد و درنهایت فرد را تشویق کند که رفتارش را تغییر دهد و از لاکش بیرون بیاید تا بر آنچه از دید او تحقیر و طرد و شکست جلوه کرده، تسلط پیدا کند.
البته درمانگر باید احتیاط کند و به بیمار مهارت‌های اجتماعی را آموزش دهد و تمرین‌هایی را خارج از جلسۀ درمان فرد انجام دهد تا شکست نخورد؛ چون اعتمادبه‌نفس این افراد کم است و شکست دوباره منجر به تخریب بیشتر آنها می‌شود. جرئت‌آموزی هم یکی دیگر از شکل‌های رفتاردرمانی است که به فرد می‌آموزد نیاز‌هایش را با صراحت بیان کند و اعتمادبه‌نفس خود را ارتقا دهد. برای اضطراب و افسردگی که گا‌هی با این اختلال همراه می‌شود، می‌توان از دارودرمانی نیز استفاده کرد. به‌هرحال، بیمار را باید از لحاظ روان‌شناختی برای هر تجربۀ جدیدی که ممکن است رخ دهد، آماده کرد.


معیارهای DSM5 برای اختلال شخصیت اجتنابی

یک الگوی فراگیر بازداری اجتماعی، احساس بی‌کفایتی و حساسیت بیش‌ازحد به منفی ارزشیابی‌شدن که از اوایل بزرگسالی آغاز می‌شود و در زمینه‌های زیادی اتفاق می‌افتد و حداقل چهار نمونه از عوامل زیر را دربرمی‌گیرد:
1. از ترس انتقاد، تأییدنشدن یا طردشدن، از فعالیت‌های شغلی و حرفه‌ای که مستلزم تماس‌های بین‌فردی زیادی است، اجتناب می‌کند.
2. تمایل به ارتباط با دیگران ندارد، مگر بداند او را دوست دارند.
3. در روابط صمیمی، خود را محدود می‌کند؛ چون از شرمنده‌شدن یا مسخره‌شدن می‌ترسد.
4. همیشه نگران است که در موقعیت‌های اجتماعی، از او انتقاد کنند یا او را طرد کنند.
5. در موقعیت‌های اجتماعی بین‌فردی بازداری شده است؛ چون احساس بی‌کفایتی می‌کند.
6. باور دارد که از لحاظ اجتماعی مطرود، از لحاظ شخصی غیرجذاب و در مقایسه با دیگران حقیر است.
7. اغلب از خطرکردن‌های شخصی یا درگیرشدن در فعالیت‌های جدید دوری می‌کند؛ چون امکان دارد ناراحت‌کننده باشد.


سخن آخر درباره اختلال شخصیت اجتنابی

بسیاری از بیماران مبتلا به اختلال شخصیت اجتنابی، قادر به انجام کارکرد‌های خود هستند؛ به شرطی که در محیطی حمایت‌شده قرار بگیرند. بعضی از آنها ازدواج می‌کنند، بچه‌دار می‌شوند و زندگی محدودی دارند و تنها ارتباطشان با اعضای خانواده است؛ اما همین‌که نظام حمایتی آنها از کار بیفتد، ممکن است به افسردگی و اضطراب و خشم دچار شوند. اجتناب ناشی از هراس در این افراد شیوع دارد و سابقۀ جمعیت‌هراسی ممکن است در آنها وجود داشته باشد یا شاید در سیر بیماری به آن دچار شوند.

کارگاه ها و همایش های مرتبط با اختلال های شخصیتی: همایش اکسیژن | دوره 10 ماهه اسطوره های زندگی وسازمان

  • نویسنده : مدیر سیستم
    • امتیاز :
    • 0
    • 0
  • تعداد مشاهده : 419 بار
  • تاریخ انتشار : 1398/02/12
enamad
  • تلفن:02122677917
  • ايميل: info@barsaholding.com
  • آدرس : تهران - شريعتي - نرسيده به ميدان قدس - روبروي خيابان واعظي - بن بست الوند - ساختمان بارسا
  • کد پستي :‌ 1963846351
تمامی حقوق این وب سایت متعلق به موسسه آموزشی انتشاراتی بارسا می باشد.